Doğu Karadeniz yaylalarında yetişen orman gülünden elde edilen ve halk arasında “deli bal” olarak bilinen ürünün sağımı başladı. Şifalı özellikleriyle tanınan bu bal, bilinçsiz tüketildiğinde ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir.
Halüsinojenik ve toksik etkilere sahip olan deli bal, düşük tansiyon ve mide problemleri gibi bazı rahatsızlıkların tedavisinde geleneksel olarak kullanılmıştır. Ancak bilimsel olarak önerilmeyen bu balın kontrolsüz tüketimi, sersemlik, bayılma, kalp ritim bozuklukları ve hatta ölüme neden olabilecek reaksiyonlara yol açabilir.
Rize’de 21 yıldır balcılık yapan Ali İhsan Yazıcı, deli balın tehlikelerine dikkat çekmek amacıyla kavanozun üzerine esprili bir not ekledi: “Adami uzatur. Reçetesiz satılır.” Bu ifade aslında Rize şivesinde “bayıltır, yere serer” anlamına gelmektedir. Bu esprili not, vatandaşların hem gülmelerini sağlamış hem de deli balın etkileri konusunda farkındalık oluşturmuştur.
Ali İhsan Yazıcı, deli balın kahvaltılık olarak değil, sadece ilaç amaçlı tüketilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Kontrollü bir şekilde az miktarda alınması gereken bu balın tansiyon hastalarına önerildiğini belirtmiştir.
Yazıcı, balın nadide ve yüksek rakımlı yaylalardan elde edildiğini ve özellikle tansiyon sorunu yaşayanlar için faydalı olabileceğini söylemiştir. Ancak, balın aşırı tüketiminin kişiyi yere sererek ciddi sonuçlara yol açabileceğini de hatırlatmıştır.
Ali İhsan Yazıcı’nın esprili deyimleri, Rize yöresine özgü bir anlam taşımaktadır. “2.80 uzatır” şeklindeki ifade aslında kişiyi aniden yere düşürebilecek kadar etkili olduğunu ifade etmektedir. Bu esprili anlatımlarla insanları hem güldürmeyi hem de bilinçlendirmeyi amaçladıklarını belirtmiştir.
Sonuç olarak, deli balın bilinçsizce tüketilmesinin ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği unutulmamalıdır. Kontrollü ve bilinçli bir şekilde kullanılmalı, sağlık sorunları olanlar mutlaka uzman bir hekime danışmalıdır.
