Haftanın günleri isimlerini nereden almıştı? bu soru genellikle ilkokul öğrencilerinin karşısına bir ödev olarak çıkmaktadır. Verilen ödevde araştırıp yazınız uyarısı bulunduğu için bir tahmin üzerine yazmaları değil gerçekten doğru bilginin bulunması, öğrenilmesi ve ödeve aktarılması beklenmektedir. 2025 yılında ilkokul, ortaokul ve lise’de dahi karşılaşılan haftanın 7 günün ismi nereden geldiğine dair sorular sorulabilmektedir. Aynı zamanda genel kültür soruları arasında da karşılaşılan bu konu arkadaş ortamlarında dahi anlatılmak üzere araştırıldığı oluyor.
İlkokul ödevlerinde ve genel kültür soruları arasında sıkça karşılaşılan “Haftanın günleri isimlerini nereden almıştır?” sorusu, aslında oldukça ilginç bir tarihsel geçmişe dayanır. Soruya doğru ve net bir yanıt vermek için, gün isimlerinin kökenlerini ve hangi kültürlerden geldiğini bilmek gerekir.
Haftanın 7 gün olması, eski Mezopotamya uygarlıklarına kadar uzanır. Babililer, gökyüzünü gözlemleyerek Güneş, Ay ve o dönemde bilinen beş gezegene (Merkür, Venüs, Mars, Jüpiter ve Satürn) özel anlamlar yüklediler. Her birine gün atayarak haftayı 7 güne böldüler. Daha sonra Romalılar aracılığıyla Avrupa’ya yayıldı. Ardından Hristiyanlık, İslamiyet ve Yahudilik gibi büyük dinler tarafından da benimsendi.
Türkçedeki Gün İsimleri Nasıl Oluştu?
Türkçeye geçmiş gün isimleri Türk kültüründen ve Arapça-Farsça etkilerden izler taşır. Günlerin bugünkü isimleri şöyle oluşmuştur:
-
Pazartesi: “Pazar” gününden sonra gelen gün anlamına gelir. Yani “Pazar ertesi”.
-
Salı: Arapça kökenlidir. Haftanın ikinci günü olarak isimlendirilmiştir. Eski Türkçede “ikinci gün” anlamında kullanılmıştır.
-
Çarşamba: Farsça kökenlidir. “Dört” anlamındaki “çahar” ve “gün” anlamındaki “şanbe” sözcüklerinden türetilmiştir. Dördüncü gün anlamına gelir.
-
Perşembe: Yine Farsçadan gelir. “Beş” (penç) ve “gün” (şanbe) kelimelerinin birleşimidir. Beşinci gün demektir.
-
Cuma: Arapçadır. İslam dünyasında toplu ibadet günü olan “cem” (toplanmak) kökünden gelir.
-
Cumartesi: “Cuma” ve Arapça “ertesi” anlamındaki yapıdan gelir. Cuma gününden sonraki gün.
-
Pazar: Latince kökenli “bazaar” yani ticaret günü anlamına gelir. Eski zamanlarda halk pazarı kurulan gün olmasıyla bu isim verilmiştir.
Haftanın günleri gök cisimlerine dayalı Babil geleneğinden ve Arapça ve Farsça gibi dillerin etkisinden gelmektedir. Türkçeye geçen isimler zamanla halk arasında kalıcı hâle gelmiş ve bugün kullandığımız hâlini almıştır.
